امور تاريخی و گردشگری

دماوند یکی از کهن ترین و قدیمی ترین شهرهای ایران است که در تاریخ روایی ایران بنیاد آن را به کیومرث نسبت می دهند . آثار و شواهد بدست آمده حاکی از حضور انسان از کهن ترین دوران حیات بشر در این سرزمین است . بنا به گفته ی گوبیبو در قدمت و دیرینگی آن تردید نمی توان داشت . به همین سبب همن قدمت و اهمیت است که هفتاد و یک سال پیش دمرگان فرانسوی شهر دماوند و روستاهای اطراف آن را به عنوان یک اثر ملی در فهرست آثار ملی ایران به شماره 56 به ثبت رسید.

سرزمین دماوند به واسطه کوه دماوند در تاریخ روایی ایران به حوزه  اسطوره تعلق یافته است . بدین ترتیب کوه مقدس و مینوی دماوند که صحنه ی شماری از رویدادهای اساطیری و افسانه ای است به یکباره آیین و اسطوره و تاریخ را در می نوردد و خود مبدل به نمادی یگانه می شود و شهرت و آوازه خود را به سرزمینی می دهد که از لحاظ داشتن آب و هوای خوب زمین حاصلخیز و موقعیت عالی  سوق الجیشی و نظامی بین مازندران و فلات مرکزی در طول تاریخ اهمیت بسیاری یافته است . به همین سبب با وجود زلزله های مکرر که این منطقه را به ویرانی کشانده زندگی کماکان جریان داشته است. و حاکمان این سرزمین با عنوان مسمغان که منصبی روحانی بود و نسب خود را با داستانی به ارمابیل می رساندند توانستند تا مدتهای طولانی بر این سرزمین حکومت کنند. پس از فتح این سرزمین توسط لشگریان اسلام  تجمع جمعیت و وسعت و گسترش شهر به اندازه ای بود که نیاز به مسجد جامع محسوس شد بدین ترتیب برای اولین بار مسجد جامعی که نمونه آن را فقط در قرون اولیه اسلام می توان یافت بر بالای تپه مشرف به شهر ساخته شد.تاریخ و آثار تاریخی شهر دماوند همچون بنای با شکوه و زیبای برج شبلی / امامزاده عبدالله و عبید الله / امامزاده عبدالله و امامزاده شمس الدین محمد و سایر آثار تاریخی این سرزمین این نکته را اذعان می دارد که این سرزمین در طول قرون اسلامی نقش خود را بعنوان یکی از شهر های دوره اسلامی به خوبی ایفا  نموده است.

در روده صفویه و قاجاریه بین مناطق مختلف اطراف تهران دماوند به سبب آب و هوای بسیار عالی و مناظر زیبا و بدیع بیشتر از سایر نقاط همواره مورد توجه بوده است هنوز هم این شهر بی نظیر در دامنه کوه معروف دماوند یکی از زیبا ترین نقاط اطراف تهران محسوب می شود.

دماوند نام بلند ترین قله ی سلسله جبال البرز و نیز نام شهری است که در دامنه جنوبی این قله واقع شده است . (شهر دماوند ) در گذشته به معنی ( مملکت دماوند ) بکار می رفته و نام شهر یا روستایی نبوده بلکه در مفهوم (قلمرو) و سرزمینی بوده که شهرها و روستا های متعددی را شامل می شده است این نام به پهلوی در کارنامه ی اردشیر بابکان و به صورت دنباوندdumbawand و در کتیبه هایدوران ساسانی چون کتیبه ی شاپور اول در نقش رستم فارس و کتیبه ی نرسی در پایکولی به صورت دومباوند آمده است.

موقعیت جغرافیایی

شهرستان دماوند منطقه ای کوهستانی است که در قسمت جنوبی سلسله جبال البرز مرکزی و در قسمت شمال شرقی استان تهران واقع شده است که از شمال به لاریجان از شهرستان آمل و سواد کوه از شهرستان قائم شهر از جنوب و جنوب شرقی به گرمسار و ورامین و از شرق به شهرستان فیروزکوه و از غرب به تجریش تهران و شمیران و لواسانات محدود است. این شهرستان جزء استان تهران بوده و مساحت آن در حدود 2/4645 کیلومتر مربع بوده و ارتفاع متوسط این شهرستان حدودا 1800 متر از سطح آبهای  آزاد است و در بین 20/35 تا 55/35 درجه عرض شمالی و 53/51 تا 10/53 طول شرقی واقع شده و بلندترین طول آن در جهت شرقی- غربی 130 کیلومتر و در جهت شمالی – جنوبی 85 کیلومتر است و به شکل  یک شش ضلعی نامنظم است. شهرستان دماوند بر اساس آخرین سرشماری سال 1375 حدودا 93920 نفر جمعیت داشته که از این تعداد 49963 نفر( 53 درصد) در جامعه شهری و 43957 نفر (47 درصد) در جامعه روستایی ساکن هستند . شهرستان دماوند دارای چهار منطقه شهری است که عبارتند از شهر دماوند دارای چهار منطقه شهری اسن عبارتند از شهر دماوند – رودهن- کیلان و آبسرد و دارای بخش مرکزی شامل دهستانهای تاررود- ابرشیوه و جمارود ( جمع آبرود) و بخش رودهن شامل دهسانهای مهر آباد و آبعلی است .

وجود منابع غنی آبهای زیر زمینی و صدها نهر و چشمه های گوارای آب شیرین و رودخانه دایمی دلیچای و تار رود در سطح حوزه  دماوند موجب رونق روز افزون کشاورزی و گسترش باغات میوه هایی نظیر سیب- گلابی- گیلاس- آلبالو –و ... و محصولاتی نظیر سیب زمینی- گندم – جو – لوبیا و انواع سیفی جات و پرورش گل شده است و علاوه بر موارد یاد شده پرورش زنبور عسل و پرداختن به امور دامداری از مشاغل رایج متداول و پر رونق در میان مردمان این نواحی بشمار می رود .همچنین وجود ییلاقات سرسبز و خوش آب و هوا -دره های زیبا و دلفریب- قلل سفید دامن سبز- دشتهای غرق لاله میان کوهها -چشمه های گوارای آب معدنی -زمینهای حاصلخیز- هوای پاک و لطیف و حیاتبخش و وجود باغاتی با شاخه های درهم تنیده و پر میوه و سایه های بهم پیوسته و نهرهای روان همگی شرایطی را در این اقلیم فراهم آورده که آنرا به سرزمینی استثنایی و رویایی تبدیل کرده است.

مردم این شهرستان دارای دین اسلام و مذهب شیعه اند و زبان مردم این شهرستان یکی از لهجه های مازندارنی- ترکی و کردی نیز تکلم می شود.

تقسیمات جغرافیایی

دماوند به مرکزیت شهر دماوند در جبهه شرقی استان تهران در دامنه جنوبی البرز مرکزی با 2066 کیلومتر مربع وسعت 6/10 درصد وسعت استان را به خود اختصاص داده و شامل دو بخش 1. مرکزی 2. رودهن با 5 دهستان بنامهای1. تاررود 2. ابرشیوه 3. جمع آبرود  4. آبعلی  5. مهر اباد با تعداد حدود 111 روستا می باشد.

1-  بخش مرکزی شامل نواحی جنوب /شرق و قسمت اعظم شمال دماوند بوده و دهستانهای آن تاررود و ابرشیوه و جمع آبرود است.

2-  بخش رودهن نواحی غرب و شمالغرب دماوند را در بر گرفته و دهستانهای مهر آباد و آبعلی از توابع آن بشمار می رود.

الف :دهستان تاررود:

مرکز دهستان تاررود روستای مراء بوده و شامل روستاهای مراء/آخورودین/ کاجان/ تمسیان/ زره در/حصار بالا/ حصار پائین/ کالدشت پائین/چنار شرق/اشندر/اسلام آباد / آب چشمه / اصلان/اوزن دره/ جوز درخت / حسین آباد/ علی آباد والی/ کبود دره/ لونه/ ورجه و ... می باشد.

ب: دهستان ابرشیوه :

مرکز دهستان ابرشیوه روستای سربندان بوده و شامل روستاهای سربندان /چهل چشمه/جابان/آئینه ورزان/سرخده /سید آباد/آرو / خسروان/ گرمابسرد/ مغانک/مومج/کهنک/هویر/یهر/لی پشت/دلیچای/دهنار/مشهد/رودافشان/سقز دره/شاه بلاغی/قلفک/کفتار دره/کلاهک/گویچ و لی پشت می باشد.

ج: دهستان جمع آبرود :

مرکز دهستان جمع آبرود روستای آبسرد ( شهر آبسرد) و مهمترین روستاهای آن شامل زان/ دزد آباد/لومان/ویرانه/دواب/زیارت بالا/زیارت پائین/بیدک/اهران/بولان/تنگه بولان/هورینه/ وادان/اتابک کتی/اتابک شمس المعالی/آجان /اوچونک/بیدک/دلی/سنگ آسیاب/شمس اباد/کردر/ کوهان/ مرانک/ تاسکین/ هاشمک و غیره می باشد.

2. بخش رودهن

الف- دهستان آبعلی :

مرکز دهستان آبعلی روستای آبعلی و مهمترین روستاهایی آن شامل : مبارک آباد/ وسکاره/آردینه/جورد/هزاردشت/انا/پیست آبعلی/تجرک بالا/ تجرک پتئین/ جعفر آباد/ ضرغام/ دشتک/سادات محله/سرپولک/سنگ دروازه و قائم محله می باشد.

ب- دهستان مهر آباد :

مرکز این دهستان روستای مهر آباد بوده وروستاهای دیگر ان گلاهک / چنار غرب/عباس اباد و خورین تخته ها/چشمه ها/ شاطر محمد/مندانک/ولی آباد/یلقان دره و نوده را شامل می شود.

-         شهر رودهن

-   مناطق نمیر/انا/سادات محله/کریتون و رودهن را شامل می شود. فاصله شهر رودهن از چهار راه تهران پارس 45 کیلومتر است . تراکم جمعیت در این بخش بیشتر در مراکز دهستانها و شهر رودهن است و دماومد در حال حاضر دارای چهار شهر به نامهای دماوند- آبسرد- رودهن و کیلان بوده و بیشترین جمعیت هر بخش در یکی از شهرهای فوق متمرکز می باشند.

a

ارشاد اسلامی(کتابخانها-مشاهیر-تشکلهای فرهنگی و ....)

bیبیططیبانجمن نمايش:

انجمن نمايش دماوند از سال 73 13تاسيس و تا كنون در زمينه آموزشي- جذب نيروهاي علاقمند- توسعه فرهنگ نمايشي و در نهايت اجراي نمايش هاي خياباني- طنز عروسكي و صحنه اي مشغول مي باشد0 اين انجمن با حضور در همايشهاي استاني و مسابقات منطقه اي با كسب موفقيتهاي نسبي توانسته  جواز حضور در مسابقات  كشوري را نيز كسب نمايد0 در حال حاضر انجمن حدودا 30 نفر عضو دارد. مسئول انجمن آقاي سياوش فضلي مي باشند0

آدرس : دماوند خيابان امام خميني روبروي فروشگاه فرهنگيان جنب مغازه آقاي قرباني  تلفن:5220850

انجمن خوشنويسان:

انجمن در سال 1377  تاسيس گرديده است، وظايف اين شعبه عبارت است از:

1-    پذيرش هنر آموز جهت تعميم خط و خوشنويسي

2-    مراحل مختلف آموزشي در دوره هاي (مقدماتي-متوسط-خوش—عالي- ممتاز)مي باشد0

3-   ساليانه 3 دوره آزمون كه شامل-ميان دوره اي-تابستاني-و پايان دوره اي مي باشدكه هر دوره در طول حدود 4 ماه و تابستان 2 ماه تدريس انجام ميشود0

بعد از قبولي در هر دوره گواهينامه هاي مربوطه هنر آ‚وزان تمنظم و پس از انجام و آماده شدن بمركز انجمن خوشنويسان ايران ارسال و بعد از تائيد و مهر و امضاء مركز به اين شعبه عودت داده مي شود كه به قبول شدگان رشته هاي ياد شده تحويل مي گردد.ضمنا شعبات –رودهن-آبسرد-كيلان نيز زير نظر اي شعبه سرپرستي مي شود0 و مسئول انجمن جناب استاد نوروزي مي باشند كه مسئوليت اين شعبه را از 7 مهر ماه 1379 برعهده گرفته اند0

آدرس : مجتمع فرهنگي و هنري كوثر تلفن- 5226500

انجمن تجسمي:

از سال  1377    فعاليت خود را شروع نموده است0 در زمينه كلاسهاي طراحي و نقاشي  - برگزاري نمايشگاههاي هنري در سطح منطقه و استان- معرفي هنرمندان جهت شركت در جشنواره هاي هنري

و اخيرا دومين مجمع عمومي جهت انتخابات هيئت امناءانجام شده است ، و 5 نفر از شركت كنندگان به عنوان هيئت امناء انتخاب شده اند0

آدرس : مجتمع فرهنگي و هنري كوثر-تلفن-5226500

انجمن موسيقي: هنرمندان اين رشته فعاليتهايي را بصورت غير رسمي و غير مداوم انجام داده اند كه بزرگداشت جناب  از زمره همين فعاليتهاست .در حال حاضر به منظور تشكيل و سازماندهي فعاليتهاي موسيقي تاسيس خانه موسيقي توسط هنرمندان همين رشته در دست اقدام مي باشد0

دفتر شعر و ادب: حدودا 15 سالي مي باشد كه فعاليت مي نمايد هر هفته چهار شنبه ها عصر كلاس  برگزار مي گردد0 كه به نقد و بررسي شعرهاي حاضرين پرداخته مي شود0 و به صورت رايگان بوده و مراسم مختلف همچون شبهاي شعر نيز در طول سال برگزار مي نمايد0 اين انجمن بصورت شورايي و مسئول آن آقاي حسين نوروزي مي باشد.

آدرس: مجتمع فرهنگي و هنري كوثر-تلفن: 5226500

انجمن سينماي جوان: در سال 1380 شروع به فعاليت نموده است و با وجود مشكلات مالي فراوان جوانان منطقه با  تلاش مداوم توانستند نمايشگاهها و مسابقات متعدد فرهنگي و هنري كه از آن جمله ميتوان به همايش فيلم  عكس تصوير آفتاب-نمايشگاه عكس در سوگ عاشورائيان-همايش فيلم و عكس عاشورائيان-هفته فيلم و عكس هنرمندان منطقه دماوند-جلسات هفتگي نمايش و نقد فيلم- نمايشگاه عكسهاي دوران انقلاب – برگزاري دوره هاي كلاسهاي آموزشي كارگرداني-تصوير برداري-فيلمنامه نويسي-همچنين ساخت فيلم توسط گروهي از هنرمندان شهر آبسرد اشاره نمود.هم اكنون مدير اجرائي انجمن آقاي علي امجدي مي باشند0

آدرس : مجتمع فرهنگي و هنري كوثر-تلفن: 5226500

كتابخانه ها :

كل اعضاء اين 3 كتابخانه از سال 74 تا پايان 82 - 150 هزار نفر و كل كتابهاي موجود طي اين سالها 28389 جلد مي باشد0

فعاليتهاي فوق برنامه كتابخانه ها كه اين سه كتابخانه انجام مي دهند شامل:

1-برگزاري نمايشگاههاي كتاب همزمان با نمايشگاه كتاب استان

2-تشكيل كلاسهاي مختلف فرهنگي و هنري و تقويتي در طول سال به خصوص در تابستان

3- برگزاري مراسمات مختلف همچون اعياد- جشنهاي دهه مبارك فجر و...

4- انجام پروژه ها و كارهاي تحقيقاتي

كتابخانه  مسجد جامع سربندان: اين كتابخانه وابسته به كانون فرهنگي امام رضا(ع) مسجد جامع سربندان مي باشد، كه در نيمه شعبان 1378 افتتاح شده و زير نظر كانونها ي مساجد اداره مي شود0

معرفي كتابها:

1-   كتاب فرهنگ عاميانه –نوشته محقق ارجمند آقاي دكتر مهدي علمداري كه شامل سلسله پژوهشهايي در مورد شهر دماوند مي باشدو ساليان دراز به گرد آوري آن پرداخته شده است و انگيزه اصلي تاليف كتاب بيم نابودي و از ميان رفتن عادات و سنتهاي گذشته است و اينكه در حال حاضر اغلب مطالب گرد آوري شده به فراموشي گراييده اند و اطلاعات نسل جوان و ميان سالان نيز فقط به اندكي از بازمانده اين فرهنگ منحصر مي شود اين كتاب شامل شعر ها و ترانه ها- ضرب المثلها-افسانه ها –باورها- متل ها مي باشد كه در گذشته بيشتر مردم از آن استفاده مي كردند، مانند استفاده از ضرب المثلها- و باورهايي كه به آن واقعا اعتقاد داشتند0 كتاب فرهنگ عاميانه در سال 1379 با سرمايه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي دماوند و توسط انتشارات فيض كاشاني به چاپ رسيده است0

2-   كتاب دماوند خاستگاه اساطيري ايران زمين-نوشته  محقق ار جمندآقاي مسعود نصرتي كه به شرح توضيحاتي در خصوص كوه دماوند پرداخته و شامل بخشهايي مانند-موقعيت و حدود جغرافياي دماود،اهميت كوه دماوند و مقام كوه مقدس،كوه دماوند در آئينه اسطوره و افسانه ،كوه دماوند در نگاه سفرنامه ها،كوه آتشفشاني دماوند، تاريخ زمين لرزه هاي دماوند و... پرداخته است 0 در اساطير اكثر ملل كوهي مقدس وجود دارد كه داراي اهميتي مذهبي و رمزي بيشمار است در ايران كوه البرز همچون ساير كوههاي مقدس جهان در نزد مردم منزلت و مقامي مقدس يافته و كوه دماوند اين گنبد گيتي و بام اساطيري ايران زمين كه علاوه بر بلندترين زيبا ترين و با شكوه تريت قله كوه ايران است شماري از رخدادهاي اساطيري و افسانه اي را در پهنه خويش پرورانده و اثرات پايداري را در تاريخ اساطيري ايران زمين بر جاي گذارده است ، اين كتاب در سال 1381 با سرمايه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي دماوند و توسط انتشارات فيض كاشاني به چاپ رسيده است0

3-   كتاب تاريخ دماوند و آثار تاريخي آن:نويسنده كتاب محقق ارجمند آقاي مسعود نصرتي  مي باشند در اين كتاب به شرح و موقعيت و حدود جغرافيايي شهرستان دماوند-جغرافياي تاريخي دماوند-شهر و كوه اسطوره اي دماوند- دماونددر پيش از تاريخ- دماوند در دوره ماد و هخامنشي-دماوند در دوره اسلامي-دماوند در دوره اشكانيان و ساسانيان- دماوند در سفر نامه ها- همچنين مكانهاي تاريخي دماوند مسجد جامع عتيق دماوند-برج شبلي امامزاده ها و... پرداخته ،اين كتاب در سال 1381 با سرمايه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي دماوند و توسط انتشارات فيض كاشاني به چاپ رسيده است0

4-   كتاب مشق باران: سروده آقاي حسين نوروزي(سرخوش) دماوندي شامل غزليات  مي باشد كه اين غزليات از سالهاي 55 تا 78 سروده شده است  و در سال 1381  با سرمايه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي دماوند به چاپ رسيده است0

5-   كتاب ترانه عشق:سروده آقاي مرتضي اسدالهي(صابر) شامل بخشهاي مدايح و مراثي اهل بيت(ع) غزليات ،موضوعات مختلف در قالبهاي مختلف ، اشعار به لهجه دماوند ي از سالهاي 64 تا 79 سروده شده است و در سال 1380  با سرمايه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي دماوندبه چاپ رسيده است0

چاپخانه ها:

1-چاپخانه البرز: دماوند-گيلاوند بلوار آيت الله خامنه اي جنب بانك –آقاي غلامعلي رستمي

2- چاپخانه سيلك امين: دماوند-كيلان فاجان-آقاي كاظم عابديني

3- چاپخانه لاله: بومهن-بلوار جنب بازار مركزي-رمضانعلي قدس الهي

4- چاپخانه واحدي:دماوند- گيلاوند-بلوار شهيد بهشتي –خليل واحدي

5- چاپخانه انقلاب: دماوند گيلاوند-بلوار شهيد بهشتي-مجاور آژانس مير بابا –مهدي بختياري

6- چاپ دو كوهه: دماوند گيلاوند-بلوار آيت الله خامنه اي مجاور مجتمع نگين چاپ سيلك عباس چاراني

7- چاپ جهان:رودهن-بلوار شريعتي-حسين كريم

8- چاپ سعيدي: خرمدشت خيابان اصلي-چاپ سعيد-محمد حسن سعيدي

9-چاپ سيلك:كمرد خيابان آنتن سازي چاپ حاج علي مردپروسيسي

10-انتشارات طرح نو: دماوند-ميدان امام جنب حوزه علميه دماوند-ابوالقاسم اكبري

11-انتشارات ره آورد-دماوند ميدان امام جنب حوزه علميه امام صادق(ع) دماوند –دفتر نشريه ره آورد

دكه هاي مطبوعاتي شهرستان

معرفي ويدئو كلوپها